Contact

Van Lawick van Pabststraat 43  6814 HB Arnhem Nederland

 +316 5515 1118

BTW: NL81 791 4420 B01

KVK: 5510 2735

Als de onderbuik regeert

Een van de meest gestelde vragen onder politici in deze tijd is hoe de mensen te bereiken, hoe ze te snappen en met de juiste antwoorden te kunnen komen. Zonder in de demagogie van extreem rechts, Wilders, Trump etc te vervallen.

En eigenlijk is het antwoord op die vraag best simpel: Neem de angst bij mensen weg. Mensen die bang zijn, keren zich naar de sterke man en leveren zichzelf over.

In eerste instantie gaat het hier niet over waarom mensen dan bang zijn, daar kom ik later op terug, maar waarom geruststellende woorden van de overige politici niet aanslaan. Waarom talkshows, argumenten, realistische en cijfermatige benaderingen, geen vat lijken te krijgen op die bange mensen?

Het is niet ingewikkeld: mensen reageren vanuit 3 hersensystemen: 1) reptielenbrein (hersenstam/overlevingsbrein: drive, woede, angst). 2) zoogdierenbrein (limbisch/verbindingsbrein: vriendschap, vijandschap, loyaliteit, voorspelbaarheid). 3) mensenbrein (neocortex/rationeel brein: abstractie, hoop, vertrouwen, complexiteit).

1) en 2) zijn de overlevingssystemen; 1) individueel (kan ík overleven) en 2) samen met anderen (wie kan mij daarbij helpen). Deze twee systemen zijn in tijden van stress, spanning en angst dominant. Het derde systeem doet in spannende tijden niet of nauwelijks meer mee.

Dus als mensen bang zijn, geef ze one-liners en no-brainers (surrogaat ratio) en vooral houd ze bang! Dan blijven ze achter je aan lopen. Ga ze dus niet overtuigen met redelijkheid, met afstandelijke cijfers en ingewikkelde redeneringen. Dat werkt niet alleen voor geen meter, het zorgt er zelfs voor dat je niet de overlevingstaal spreekt en dús een gevaar betekent! Je overtuigt mensen dus niet, je bevestigt hun angst en jaagt ze dus bij je weg!

 

Angst is eerder gezaaid dan weggenomen. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Allebei helemaal waar. Als mensen zich bedreigd voelen gaan andere wetten gelden. De wetten van de onderbuik, het overlevingsinstinct. En dan worden woorden daaraan ondergeschikt!

 

Waarom mensen nu zo bang zijn, vertel ik hieronder.

 

Als de onderbuik regeert 2

Waarom zijn mensen dan nu zo bang? Dat is de tweede vraag hier. Op de eerste plaats omdat angst aanstekelijk is. Een overlevingssysteem kan het zich simpelweg niet veroorloven níét bang te zijn als een ‘buurman-systeem’ dat wel is. Dus angst slaat makkelijk over van de een naar de ander.

Als er dan twijfel gezaaid wordt over inkomen, huis, haard, familie (denk hierbij ook aan de 1efasen van Maslow), worden mensen in hun essentiële voorwaarden geraakt. Angst is dan biologisch een noodzakelijk en logisch gevolg. Want angst leidt tot actie (vechten, vluchten, bevriezen) en daarmee tot vermindering van de dreiging. Mensen zoeken dan anderen op die dezelfde symptomen vertonen, dezelfde angst, kretologie of schijnzekerheden hebben. Massa’s zijn daarom makkelijk op te hitsen. Eén antwoord op massa-angst, zou dan ook een andere vorm van massa-hysterie kunnen zijn, zoals de popster-hypes. Geruststelling, vaderlijke bromtonen-praat, helpt in elk geval zeer zeker niet. Zeker niet meer in een tijd waarin de massa gemakkelijk te bereiken is; waarin gewenst nieuws (angst- of ander opgewonden nieuws) zo vreselijk snel verspreid kan worden.

 

Maar waarom zijn mensen in onze welvaartsmaatschappij dan toch zo makkelijk bang te maken?

Daar kom ik hieronder op terug!

 

 

Als de onderbuik regeert 3

Waarom we altijd al banger zijn dan nodig.

Het derde punt is dat menselijke overlevingshersenen (want dat zijn het) door de ervaringen van oudere generaties (oorlogen) en door de onophoudelijke stroom van herinneringen daaraan door de media aandacht voor geweld, onrecht, ongeluk, oorlog en moord. Deze continue input in ons overlevingssysteem maakt dat we voortdurend veel alerter moeten zijn en dus vatbaarder zijn voor angstbevestigende signalen.

 

Dus wat is dan wél de oplossing? Als geruststelling en weloverwogenheid niet werkt?

Het antwoord op die vraag ligt eveneens in de werking van hersenen. Mensen moeten op individueel niveauzelfgeruster worden. Steviger in hun schoenen staan, meer afstand kunnen pakken (daar keuzes in voelen en weten). Als mensen intrinsiek zelfverzekerder worden, blijft hun 3esysteem (neocortex/menselijk brein) langer dominant. Neemt het overleven (systeem 1 en 2)  niet zo snel de regie over. Dan kunnen mensen blijven redeneren, luisteren en afwegen. En raken de oorloghitsers buiten spel. Kunnen mensen vrijer ademen en met een open blik naar de toekomst kijken. Wordt duurzaamheid íeders logica onder een zonnige toekomst voor de mensheid. 

Want pas als duurzaamheid over mensen gaat, kunnen mensen werkelijk duurzaam gaan denken.